Japan heeft het !!

Tokyo heeft het!

Meer dan 200 Michelinsterrenrestaurants

Parijs gold decennialang als de onbetwiste culinaire hoofdstad van de wereld vanwege het enorme aantal Michelinsterren. Een andere stad die wereldwijd bekendstaat om haar gastronomie is New York. Tegenwoordig heeft Tokyo beide steden echter achter gelaten: de Japanse hoofdstad telt al jaren de meeste sterrenrestaurants ter wereld.

Toen de Michelingids in 2007 voor het eerst Japan aandeed, werden er in Tokyo direct 191 sterren uitgedeeld aan 150 restaurants. Daarmee nestelde Tokyo zich meteen aan de wereldtop en liet Parijs achter zich qua sterrenaantallen. Inmiddels telt Tokyo ruim 200 restaurants met één of meerdere Michelinsterren.

Michelin stelt strenge eisen aan ingrediënten, smaakbalans, techniek en consistentie. In Japan vallen die normen samen met een eeuwenoude cultuur van uiterste precisie, hygiëne en toewijding aan het ambacht – standaarden die zowel topchefs als thuiskoks al van jongs af aan vanzelfsprekend vinden.  

Metroduwers in Tokyo

Het gerucht klopt: op het spoornetwerk van Tokyo worden daadwerkelijk perronmedewerkers (oshiya) ingezet om reizigers veilig in overvolle treinen te begeleiden. U hoeft zich echter geen zorgen te maken; deze metro-duwers opereren uitsluitend tijdens de drukste ochtendspits op stations zoals Shinjuku en Shibuya. Met ruim 3,5 miljoen reizigers per dag is station Shinjuku het drukste treinstation ter wereld.

De aanwezigheid van deze medewerkers is typerend voor de Japanse drang naar punctualiteit en veiligheid: ze zorgen ervoor dat jassen en tassen niet klemraken tussen de deuren, zodat treinen tot op de seconde volgens dienstregeling vertrekken.

Buiten de spits zult u nergens geduw zien. Bij elke trein, bus, en metro vormen reizigers keurige rijen achter de markeringen op het perron. Men wacht rustig tot iedereen is uitgestapt voordat men instapt. Voordringen komt in het openbaar vervoer vrijwel niet voor.  

Cosplay op zondag in Harajuku

Elk land kent jongerensubculturen die zich afzetten tegen de gevestigde orde door middel van kleding en muziek. In Tokyo vindt u in de wijk Harajuku en rond het Yoyogi-park.  

Hier ziet u uiteenlopende stijlen samenkomen: van de suikerzoete Lolita-mode en uitgesproken Gyuru-looks tot traditionele rockabilly-dansgroepen die zondag in het park bijeenkomen. Cosplayers bezoeken Harajuku soms ook, al richten zij zich tegenwoordig vaker op gespecialiseerde evenementen en wijken zoals Akihabara en Ikebukuro.

In een samenleving met sterke sociale normen en strikte beleefdheidsvormen beidt straatmode een creatieve uitlaatklep. Voor bezoekers levert deze bonte mix aan stijlen een fascinerend schouwspel op. 

De historische band: Tokyo Station en Nederland

Het imposante rode bakstenen hoofdgebouw van Tokyo Station vertoont op het eerste gezicht sterke gelijkenissen met Station Amsterdam Centraal. Hoewel de legende hardnekkig is dat het een directe kopie is, ontwierp architect Kingo Tatsuno het gebouw in een eigenzinnige Frans-neorenaissancestijl. Wel weerspiegelt de stijl de intensieve westerse invloeden tijdens de Meiji-periode, waarin Nederlanders een belangrijke rol speelden bij de modernisering van de Japanse infrastructuur.

De handelsrelatie tussen Nederland en Japan gaat meer dan 400 jaar terug. Tijdens de Japanse isolatieperiode (Sakoku) waren Nederlanders meer dan twee eeuwen lang de enige westerlingen die via het kunstmatige eiland Deshima in de haven van Nagasaki handel mochten drijven. Wie deze geschiedenis wil herbeleven, reist af naar Nagasaki voor het historische Deshima, of bezoekt het nabijgelegen themapark Huis Ten Bosch.

TeamLab Borderless

Wandel, verken en ontdek een wereld zonder grenzen in teamLab Borderless in Tokyo. Dit baanbrekende digitale kunstmuseum, ontwikkeld door het kunstcollectief teamLab, kent geen vaste looproutes op plattegronden.

De interactieve kunstwerken verplaatsen zich vrij door verschillende ruimtes, communiceren met elkaar en reageren op de aanwezigheid en aanraking van bezoekers. Het museum bevindt zich in het complex Azabudai Hills en biedt een meeslepende, zintuiglijke ervaring over duizenden vierkante meters aan licht- en projectiekunst.  

De grootste metropool ter wereld

Groot-Tokyo telt ruim 37 miljoen inwoners en geldt wereldwijd als de grootste stedelijke metropoolregio. Zelfs de prefectuur Tokyo alleen telt al ruim 14 miljoen inwoners – meer dan veel Europese landen.  

Bestuurlijk gezien bestaat de traditionele ‘stad Tokyo ’ sinds 1943 niet meer als afzonderlijke gemeente: het gebied is onderverdeeld in 23 speciale wijken met elk een eigen lokaal bestuur, vallend onder de prefectuur Tokyo. De totale metropoolregio (Kanto) omvat grote delen van de prefecturen Kanagawa, Saitama en Chiba. Yokohama is met circa 3,8 miljoen inwoners de op één na grootste gemeente van Japan, maar vormt functioneel een naadloos geheel met deze gigantische metropool.

Beatles-cultuur in Roppongi

Muziekliefhebbers kunnen in Tokyo terecht bij een opmerkelijk eerbetoon aan The Beatles: de club Abbey Road in het uitgaansdistrict Roppongi. Hier treden vrijwel dagelijks Japanse tributebands op die nummers van The Beatles noot voor noot en met oog voor de kleinste detail naspelen. Het is een sprekend voorbeeld van de passie en precisie waarmee muzikale subculturen in Tokyo worden omarmd.

↑

Kyoto heeft het!

Meer dan duizend jaar keizerlijke hoofdstad

Tot het eind van de 19de eeuw was Kyoto de officiële hoofdstad van Japan. Tegenwoordig geldt het nog altijd als de culturele hoofdstad. Hoewel de keizer vanaf het einde van de 12^e eeuw (met opkomst van de shoguns) in naam heerser was, maar feitelijk weinig echte macht bezat. De aanwezigheid van de keizer en zijn hof heeft echter wel voor een groot deel de cultuur van Kyoto bepaald. Zelfs nadat de keizer in 1868 naar Tokyo verhuisde, heeft Kyoto zijn verfijnde karakter weten te behouden.

Kyoto’s tempels en heiligdommen

Wie aan Kyoto denkt, denkt meteen aan eeuwenoude boeddhistische tempels en shinto-heiligdommen (ook wel schrijn genoemd). Een van de absolute iconen is het Gouden Paviljeon, oftewel Kinkaku-ji. Deze met bladgoud gedekte tempel ligt aan een vijver, waarin het goud prachtig weerspiegelt samen met het groen van de omringende tuin.

Iets ten zuiden van het centrum vindt u het beroemde heiligdom Fushimi Inari Taisha. Dit complex staat bekend om zijn duizenden felrode torii-poorten, die valk achter elkaar tegen de beboste berghelling zijn geplaatst en zo eindeloze rode tunnels vormen om doorheen te wandelen. De kleinere torii-poortjes zijn een favoriete schuilplek voor de vele katten die u hier ziet rondlopen.

Culinair Kyoto 

Ook voor fijnproevers is Kyoto een fantastische bestemming. De regio staat vooral bekend om haar ingelegde groenten en hoogwaardige groene thee, met name de wereldberoemde matcha uit het nabijgelegen Uji. Om deze diepgroene thee in stijl te proeven, is het bijwonen van een traditionele theeceremonie een echte aanrader – iets wat iki Travels uiteraard voor u kan verzorgen.  

Heeft u wat minder geduld voor zo’n ceremonie? Wandel dan over de overdekte Nishiki-markt, waar tientallen kleine speciaalzaken verse lekkernijen en lokale snacks aanbieden. In de warmere maanden sluit u de dag het best af bij de Kamo-rivier. Restaurants bouwen dan verhoogde vlonders boven het stromende water, zodat u heerlijk dineert met een verkoelende avondbries.

Geisha’s van Kyoto

In Kyoto komt u afbeeldingen van geisha’s overal tegen, maar er eentje in levenden lijve zien vergt wat geluk en geduld. In Kyoto worden volleerde geisha’s overigens geiko genoemd. De historische wijk Gion is de beste plek om een glimp op te vangen: ’s avonds ziet u hier geregeld een geiko of een leerling (maiko) in vol ornaat door de straatjes haasten naar een afspraak.

Wilt u zeker zijn van een ontmoeting met deze eeuwenoude cultuur? In het theater Gion Corner kunt u dansoptredens van maiko’s bijwonen, samen met andere traditionele kunst zoals poppenspel en klassieke muziek.  En voor wie zelf wil ervaren hoe zo’n outfit voelt, zijn er in Gion tal van verhuurder waar u in een traditionele kimono kunt laten kleden voor een wandeling door het oude centrum.

Traditioneel huisje in Kyoto

Kyoto beleeft u pas écht vanuit één van onze authentieke Japanse woningen (machiya). Deze sfeervolle huisjes liggen verscholen in rustige woonstraten vlak bij het centrum, waardoor u het dagelijkse leven van de stad ervaart als een echte local.

↑

Kanazawa heeft het!

Proef het Goud van Kanazawa

Volgens de legende waste de eenvoudige boer Imohori Togoro vroeger het goudstof van zijn wortelgewassen in een plaatselijke bron. Het gebied rondom deze waterput kreeg daardoor de naam Kanazawa, wat letterlijk ‘goudmoeras’ betekent. De bron, Kinjo Reitaku, is nog altijd te bewonderen net buiten de wereldberoemde Kenroku-en, die wordt beschouwd als een van de drie mooiste landschapstuinen van Japan.

Bladgoud (kanazawa haku) is veruit het bekendste streekproduct van de stad; vrijwel al het bladgoud en bladzilver van Japan wordt hier vervaardigd. Het edelmetaal wordt overal verwerkt, van tempeldecoraties – zoals het Gouden Paviljoen in Kyoto – tot cosmetica en zelfs lokale delicatessen.  Bij de bekende winkel Hakuichi kunt u bijvoorbeeld softijs bestellen dat versierd is met een velletje eetbaar bladgoud, of proosten met een fles sake vol goudvlokken. Wilt u met eigen ogen zien hoe ambachtslieden het goud met eindeloos geduld flinterdun slaan? Breng dan zeker een bezoek aan het Yasue Bladgoudmuseum.

Geisha’s van Kanazawa

Naast Kyoto is Kanazawa een van de weinige steden in Japan waar de eeuwenoude geishatraditie nog altijd springlevend is; de stad wordt dan ook niet voor niets weleens ‘Klein Kyoto’ genoemd. Overdag gaan de geisha’s (hier ook wel geigi genoemd) meestal gekleed in alledaagse kleding, maar tijdens de schemering heeft u een goede kans om er eentje in vol ornaat naar een theehuis te zien wandelen.

Met haar bestraten straatjes, houten gevels en sfeervolle lantaarns lijkt de historische theehuiswijk Higashi Chaya zo uit een prentenboek te zijn weggelopen. Het is heerlijk om even te verdwalen in dit doolhof van steegjes, waar veel oude panden tegenwoordig dienstdoen als ambachtelijke boetiekjes of theesalons. In theehuis Shima – een prachtig bewaard gebleven monument dat open is voor publiek – stapt u even terug in de Edo-periode en ziet u precies hoe de ontvangstruimtes en vertrekken van de geisha’s er vroeger uitzagen.

In de voetsporen van de samoerai

In de 16^e en 17^e eeuw groeide Kanazawa onder het bewind van de machtige Maeda-clan uit tot een van de welvarendste kasteelsteden van Japan. In de historische wijk Nagamachi wandelt u tussen eeuwenoude lemen muren langs het stratenplan dat al ruim driehonderd jaar nagenoeg onveranderd is gebleven.

Het pronkstuk van Nagamachi is de Nomura-residentie (Nomura-ke), het gerestaureerde woonhuis van een hoge samoeriafamilie met een schitterende miniatuurtuin die tot de mooiste binnentuinen van het land behoort. Het Ashigaru-museum biedt hier een boeiend contrast op: hier ziet u hoe de voetknechten en soldaten van de laagste rang leefden, wat een fascinerend bijzondere Myoryu-ji, beter bekend als de ‘Ninjatempel’, die ooit vol valkuilen, verborgen trappen en geheime vluchtroutes werd gebouwd om de vesting te beschermen tegen vijandelijke spionnen.

↑

Osaka heeft het!

Osaka: het Rotterdam van Japan

Osaka is na Tokyo en Yokohama de grootste stad van Japan en vormt al eeuwenlang het middelpunt van de Japanse handel. Met haar wereldberoemde handelshaven en sterke industriële achtergrond laat Osaka zich dan ook uitstekend vergelijken met het ‘Rotterdam van Japan’.

Osaka: eten tot u erbij neervalt

Osaka staat van oudsher bekend om het motto kuidaore, wat zich het best laat vertalen als ‘Eet tot je erbij neervalt’. De passie voor lekker eten is hier zo diep geworteld dat gastronomie een onmisbaar deel uitmaakt van de ziel van de stad. Slecht eten zult u in Osaka dan ook zeden aantreffen. Of u nu voor knapperige takoyaki (gefrituurde deegballetjes met octopus), een goedgevulde okonomiyaki (hartige Japanse pannenkoek) of een dampende kom kitsune udon gaat: op elke straathoek worden uw smaakpapillen geprikkeld. Eén restaurant aanraden is simpelweg onmogelijk; in de levendige wijk Dotonbori vindt u duizenden uitstekende eetgelegenheden. Voor de meest verse ingrediënten en authentiek streetfood wandelt u over de befaamde Kuromon-markt.

De comedy-hoofdstad van Japan

Tijdens de Edo-periode (17^e tot 19^e eeuw) kende Japan een streng vierstandenstelsel. Kooplieden werden daarin op papier ingedeeld in de laagste maatschappelijke stand, ondanks het feit dat ze vaak aanzienlijk welvarender waren dan de samoerai. De handelsgeest van Osaka trok zich echter weinig aan van deze strenge hiërarchie; de bevolking vierde het leven liever met humor en relativering. Hieruit ontstond een bruisende volkscultuur vol theater en snelle grappen, waardoor Osaka tegenwoordig dé stand-up- en comedy-hoofdstad (manzai) van Japan is. Waar inwoners van Tokyo vaak als formeel en gereserveerd worden gezien, staan Osakans bekend als oprecht, warm, direct en altijd in voor een praatje.

Osaka’s Aquarium Kaiyukan

Het gigantische aquarium in Osaka, Kaiyukan, behoort tot de meest indrukwekkende openbare aquaria ter wereld. Vijftien thematische tanks zijn gebouwd rondom één enorm centraal waterbassin, dat de Grote Oceaan voorstelt. De onbetwiste publiekstrekker in dit gigantische bassin is de walvishaai, vergezeld door tienduizenden andere zeedieren. Naast vissen ontmoet u tijdens de route langs de Pacific Rim ook pinguïns, otters, reptielen en amfibieën. In het interactieve gedeelte kunnen bezoekers bovendien roggen en ongevaarlijke kleine haaien van heel dichtbij bekijken in een speciaal ontworpen aanraakbassin.

Moderne architectuur van Osaka

Ook op architectonisch vlak weet Osaka te imponeren. Een van de opvallendste blikvangers is Abeno Harukas: met een hoogte van exact 300 meter lange tijd het hoogste gebouw van Japan. In deze wolkenkrabber vindt u onder andere het Osaka Marriott Miyako Hotel, met kamers vanaf de 38e verdieping en een adembenemend 360-graden observatiedek op de 60e verdieping.

Zoekt u juist rust en bijzondere architectuur? In Ibaraki, een rustige buitenwijk van Osaka, staat de wereldberoemde Kerk van het Licht (Church of the Light), ontworpen door toparchitect Tadao Ando. De binnenkant is eenvoudig gehouden met kaal beton, maar het licht maakt de ruimte bijzonder: in de muur achter het altaar is een strak kruis opengelaten, waardoor het daglicht fel naar binnen schijnt door het donker.

↑

Nagasaki heeft het!

Huis ten Bosch

In Nederland kunt u het paleis Huis ten Bosch niet zomaar bezoeken, maar in Japan wel – al is het interieur niet authentiek. U vindt hier ook Hollandse tulpen, Amsterdamse grachten en de Utrechtse Domtoren. U kunt per koets rondrijden door dit themapark en uw hart ophalen als u al heimwee mocht hebben. De Japanners doen enorm hun best, en kleine schoonheidsfoutjes – zoals het verkopen van Duitse braadworst in een typisch Nederlands decor – moeten we hen dan maar vergeven. Dit uitgestrekte openluchtmuseum, geheel gewijd aan Nederland, toont in ieder geval aan wat voor een bijzondere band Japan met ons land heeft.

De opening naar de rest van de wereld

Het internationale karakter op het eiland Kyushu is van oudsher vele malen sterker dan dat van de andere Japanse eilanden. Fukuoka geldt daardoor als een van de meest internationale stad van Japan; Korea en China liggen immers dichter bij Fukuoka dan bij Tokyo. Nagasaki kent dankzij de vroege handelscontracten met China de oudste Chinese wijk van Japan. Als eerst westerlingen vestigden de Portugezen zich in het land, kort daarna gevolgd door de Nederlanders en de Engelsen.

Enkele van unieke, historische Engelse gebouwen zijn nog altijd te bewonderen in het schitterende Glover Garden. Vanaf de heuvel in dit park heeft u bovendien een weids uitzicht over de stad en de haven. Hier staat tevens het voormalige Glover-huis, dat vaak in verband wordt gebracht met Madame Butterfly – niet alleen de hoofdpersoon uit de wereldberoemde opera, maar ook de inspiratiebron voor de musical Miss Saigon.

Japan – ruim twee eeuwen

Op 19 april 1600 kwamen de bemanningsleden van het schip “de Liefde” als eerste Nederlanders aan in Japan. Het schip had de westelijke route om Zuid-Amerika heen genomen via de Stille Oceaan en arriveerde aan de oostzijde van Kyushu , in de baai van Usuki.  

Niet ver van Nagasaki ligt het plaatsje Hirado, waar in 1609 de eerste handelspost van de VOC werd gevestigd. De reconstructie van het historische stenen VOC-pakhuis is inmiddels voltooid; binnen is nu een boeiende tentoonstelling te zien.  

Kort na de vestiging verbande het Tokugawa-shogunaat vrijwel alle buitenlanders uit het land. Japan sloot zijn grenzen om zicht te verzetten tegen de katholieke bekeringsgedrang van met name de Portugezen en Spanjaarden. Omdat de Nederlanders uitsluitend geïnteresseerd waren in handel en zicht niet mengden in het geloof of de politiek van het land, werden zij als enige westerse land toegestaan.

Niet elke Japanner kan Nederland direct op de kaart aanwijzen, maar de naam Deshima gaat bij vrijwel iedereen een lampje branden. Dit waaiervormige eilandje in de haven van Nagasaki was ruim twee eeuwen lang het exclusieve contactpunt tussen Japan en het Westen. Alle scholen in Japan geven deze geschiedenisles. Naast Deshima kunt u in Nagasaki overigens ook de historische Hollandse helling (Oranda-zaka) bezoeken.

De atoombom op Nagasaki

Om een snel einde aan de Tweede Wereldoorlog af te dwingen, zetten de Verenigde Staten op 6 augustus 1945 voor het eerst in de geschiedenis een atoombom in, gericht op Hiroshima. Toen een directe capitulatie uitbleef, werd op 9 augustus een tweede atoombom tot ontploffing gebracht boven Nagasaki.  

Tsutomu Yamaguchi, de man die officieel erkend is als overlevende van beide atoombommen, overleed in 2010. Hij was op zakenreis in Hiroshima toen daar de eerste bom ontplofte en overleefde het ternauwernood. Gewond keerde hij terug naar zijn woonplaats Nagasaki . Terwijl hij op zijn kantoor vertelde over de verwoesting in Hiroshima, viel op 9 augustus de tweede atoombom. Wonder boven wonder overleefde hij ook deze aanval. Het atoombommuseum in Nagasaki is een indrukwekkende plek die u niet mag overslaan – zelfs niet als u niet van musea houdt.

Het verlaten eiland Hashima

Ooit was het een van de dichtstbevolkte plekken op aarde, inmiddels ligt het al decennia verlaten in zee: het eiland Hashima, circa 19 kilometer ten zuidwesten van de haven van Nagasaki. In de volksmond staat het bekend als Gunkanjima (slagschipeiland), omdat het silhouet van de massieve betonnen bebouwing sterk doet denken aan het oorlogsschip Tosa van de voormalige Keizerlijke Marine. Oorspronkelijk was het slechts een klein rotseilandje van amper 0,06 vierkante kilometer (circa 6,3 hectare).

Toen Japan halverwege de negentiende eeuw de grenzen heropende, was Nagasaki een belangrijke bevoorradingshaven. Omdat rederijen hun zeilschepen in die tijd massaal vervingen door stoomschepen, werd de vondst van hoogwaardige steenkool op Hashima van enorme waarde. In 1890 kocht Mitsubishi het eiland en begon met grootschalige kolenwinning diep onder de zeebodem. Rond 1961 verrezen er reusachtige zeemuren ter bescherming tegen verwoestende tyfoons, gevolgd door appartementsgebouwen, winkels, een ziekenhuis en scholen voor de mijnwerkers en hun gezinnen.  

Het leven op het kale rotseiland was zwaar; er groeide vrijwel niets. Desondanks woonden er op het hoogtepunt in de jaren 50 meer dan 5.000 mensen op dit piepkleine oppervlak. Toen stookolie steenkool definitief verdrong als primaire energiebron, sloot Mitsubishi in 1974 de mijnen. Drie maanden later vertrokken de laatste bewoners. Sinds 2009 is het eiland weer opgesteld voor rondleidingen, en in 2015 werd het officieel uitgeroepen tot UNESCO-Werelderfgoed.

↑